GUSTO KONG HIWALAYAN ANG ASAWA KO DAHIL HINDI NA AKO NAAATTRACT SA KANYA—ISANG TANONG LANG NI PAPA ANG NAGPATAHIMIK SA AKIN
Dalawampung taon na ang nakalipas, sigurado akong pinakasalan ko ang pinakamagandang babaeng nakita ko sa buong buhay ko.
Kahapon, tinawagan ko ang tatay ko para sabihing iniisip ko nang hiwalayan siya.
Dalawampung taong gulang lang kami ni Lena nang ikasal.
Naalala ko pa kung paano ako nakatayo sa altar, halos hindi maalis ang tingin sa kanya.
Nang sabihin niyang “oo” sa proposal ko ilang buwan bago iyon, ilang araw akong nakangiti nang walang dahilan.
Hindi ako makapaniwalang ako ang pinili niya.
Noong araw ng kasal namin, nangako akong mananatili sa tabi niya sa hirap at ginhawa, sa sakit at kalusugan, sa panahong marami o kaunti ang pera.
Hindi ko lang iyon sinabi dahil bahagi iyon ng seremonya.
Seryoso ako.
O akala ko seryoso ako.
Pareho na kaming kuwarenta ngayon.
At nitong mga nakaraang taon, unti-unti kong naramdaman na hindi ko na nakikilala ang babaeng pinakasalan ko.
Alam kong masama pakinggan.
Alam ko ring hindi naman ako nanatiling binatang dalawampung taong gulang.
May tiyan na ako.
Numinipis na rin ang buhok ko.
May mga puting buhok na sa balbas ko.
Pero sa sarili ko, normal lang ang mga pagbabagong iyon.
Pagtanda.
Pagod.
Buhay.
Kapag kay Lena, iba ang tingin ko.
Pakiramdam ko pinabayaan niya ang sarili niya.
Pagkatapos niyang manganak sa anak naming si Noah, nadagdagan ang timbang niya.
Noong una, hindi ko iyon pinansin.
Sinabi ko sa sarili kong kailangan lang niya ng panahon.
Pero lumipas ang mga taon.
Hindi na siya madalas mag-makeup.
Hindi na niya inaayos ang buhok niya gaya noon.
Numipis iyon at kadalasan ay mabilis na lang niyang itinatali.
Kapag lalabas kami, simpleng damit na lang.
Minsan tinitingnan ko ang mga lumang litrato namin at iniisip:
Nasaan na yung babaeng iyon?
Pero hindi lang hitsura niya ang nami-miss ko.
Maging ugali niya, nagbago.
Noong bata pa kami, kahit gaano kasama ang araw, nakakahanap si Lena ng dahilan para tumawa.
Noong halos wala kaming pera, grilled cheese lang ang hapunan namin.
Pero maglalagay siya ng kandila sa coffee table at sasabihing:
“Welcome sa pinakamahal na restaurant na hindi natin kayang bayaran.”
At tatawa kami.
Kapag umuulan at nasisira ang plano namin, sasayaw siya sa kusina.
Kapag nawalan kami ng kuryente, gagawa siya ng laro.
Napakadali niyang pasayahin noon.
Ngayon?
“Mark, tumutulo na naman yung gripo.”
“Mark, kailangan ni Noah ng bayad para sa school trip.”
“Mark, nakalimutan mo yung appointment.”
“Mark, sinabi kong bumili ka ng detergent.”
Parang bawat usapan namin ay problema.
May kailangang ayusin.
May kailangang bayaran.
May nakalimutan ako.
May kailangan ang anak namin.
Unti-unti kong nakumbinsi ang sarili kong naging miserable siyang tao.
May mga gabing pagdating ko galing trabaho, hindi ako agad bumababa ng sasakyan.
Nakaupo lang ako sa driveway.
Limang minuto.
Minsan sampu.
Ayoko pang pumasok.
Ayoko pang makarinig ng panibagong reklamo.
Hindi ko naman sinasabing perpekto akong asawa.
Malayo roon.
Madalas akong bumiyahe dahil sa trabaho.
Noong maliit si Noah, si Lena halos ang gumawa ng lahat.
Siya ang gumigising kapag umiiyak ang bata.
Siya ang naghahanda bago pumasok sa school.
Siya ang tumutulong sa homework.
Siya ang pumupunta sa doktor.
Siya ang naiiwan kapag may lagnat.
Minsan tatawag siya habang nasa hotel ako.
“Pagod na pagod ako.”
At ang sagot ko?
“Ako rin.”
Pagkatapos, ikukuwento ko kung gaano kahaba ang meeting ko.
Kung gaano kahirap ang flight.
Kung gaano ka-stressful ang trabaho.
Hindi ko napapansin noon kung gaano kadalas kong ginagawa iyon.
Kapag sinabi niyang pagod siya, ginagawa kong kompetisyon kung sino ang mas pagod.
Kapag sinabi niyang nami-miss niya ako, sinasabi kong:
“Ginagawa ko naman ito para sa atin.”
Kapag humihingi siya ng oras, lagi kong sagot:
“Kapag medyo lumuwag na sa trabaho.”
Pero hindi lumuwag.
At siguro, kung magiging totoo ako, hindi ko rin talaga sinubukang luwagan.
Dahil mas madaling maging mahusay na empleyado kaysa maging present na asawa.
Sa trabaho, malinaw ang sukatan.
May target.
May promotion.
May bonus.
Sa bahay, walang medalya dahil naghugas ka ng plato.
Walang palakpak dahil naalala mong bumili ng gatas.
Kaya ginawa ko ang madaling bahagi ng pagiging provider—
kumita.
At hinayaan kong gawin ni Lena halos lahat ng iba pa.
Pero hindi ko iyon nakikita noon.
Ang nakikita ko lang ay hindi na siya yung masayahing babae sa lumang litrato.
At hindi na ako naaakit sa kanya tulad ng dati.
Wala siyang affair.
Hindi niya ako niloko.
Hindi siya masamang ina.
Sa katunayan, napakabuti niyang ina kay Noah.
Wala akong malaking kasalanang maituturo sa kanya.
Ang mayroon lang ako ay isang pakiramdam.
Hindi na ako masaya.
At nagsimula akong isipin:
Ganito na lang ba hanggang tumanda ako?
Kaya kahapon, bago ako gumawa ng bagay na hindi ko na mababawi, tinawagan ko si Papa.
Pitumpu’t tatlo na siya.
Mahigit apatnapu’t limang taon silang nagsama ni Mama bago ito namatay.
Kung may taong makakaintindi sa marriage, siya iyon.
Sinabi ko lahat.
Na nagbago ang hitsura ni Lena.
Na tumaba siya.
Na hindi na siya nag-aayos.
Na hindi na siya masayahin.
Na puro problema na lang ang pinag-uusapan namin.
Na hindi na ako excited umuwi.
At sa huli, sinabi ko:
“Iniisip kong makipag-divorce.”
Tahimik si Papa.
Hinintay kong magsalita.
Wala.
Napatingin ako sa cellphone para tingnan kung naputol ang tawag.
“Pa?”
“Naririnig kita.”
“Then?”
Huminga siya.
“Talaga bang gusto mong marinig ang tingin ko?”
“Oo.”
“Baka hindi mo magustuhan.”
“Okay lang.”
Tahimik ulit.
Then he said:
“Anak, hindi mo nami-miss ang babaeng pinakasalan mo—nami-miss mo yung babaeng siya noon, bago mo siya pinabayaang buhatin nang mag-isa ang buhay na pareho ninyong binuo.”
Hindi ako nakasagot.
Parang may humampas sa dibdib ko.
“Pa, hindi patas iyon.”
“I knew you’d say that.”
“Hindi ko siya pinabayaan. Nagtrabaho ako para sa pamilya.”
“Hindi ko sinabing iniwan mo siya.”
“Then ano?”
“Sinabi kong pinabayaan mong siya ang bumuhat.”
Nainis ako.
“Hindi mo alam lahat ng nangyayari sa bahay namin.”
“Tama.”
sabi niya.
“Pero alam ko ang sinabi mo sa akin.”
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“Sa loob ng sampung minuto, sinabi mong tumaba siya, napagod siya, hindi na nag-aayos, hindi na tumatawa, puro problema ang sinasabi sa iyo.”
“Exactly.”
“Pero ni minsan hindi mo tinanong kung bakit.”
Natahimik ako.
“Alam kong bakit. Buhay. Stress.”
“Hindi.”
Matigas ang boses ni Papa.
“Ang alam mo ay kung ano ang epekto sa iyo. Hindi mo alam kung ano ang nangyari sa kanya.”
“Pa—”
“Sinabi mong ikaw ay tumaba at nakalbo dahil normal ang pagtanda.”
Tahimik ako.
“Pero nang katawan niya ang nagbago, tinawag mong pagpapabaya sa sarili.”
Masakit marinig.
Dahil totoo.
“Sinabi mong gusto mong bumalik yung babaeng tumatawa sa grilled cheese.”
patuloy niya.
“Pero kailan ka huling gumawa ng kahit anong dahilan para tumawa siya?”
Hindi ko maalala.
“Kapag sinabi niyang pagod siya, ano’ng ginagawa mo?”
“Ano bang gusto mong gawin ko? Pagod din ako.”
“Exactly.”
Hindi na ako sumagot.
“Anak, noong buhay pa ang mama mo, may panahon ding hindi ko siya nakilala.”
Biglang lumambot ang boses niya.
“Pagkatapos kayong ipanganak, halos hindi na siya natutulog. Tumaba siya. Lagi siyang galit. Akala ko nagbago siya.”
“Hindi mo sinabi iyon.”
“Nahihiya ako.”
Tahimik siya sandali.
“Hanggang isang araw, sinabi ng lolo mo sa akin: ‘Bago mo tanungin kung bakit hindi na siya yung babaeng pinakasalan mo, tanungin mo muna kung ikaw pa ba yung lalaking pinakasalan niya.’”
Parang may humigpit sa lalamunan ko.
“Hindi ko nakalimutan iyon.”
sabi ni Papa.
“Umuwi ako. Tiningnan ko ang mama mo. At unang beses kong napansin na hindi pala siya galit. Pagod siya. Sobra.”
Napayuko ako kahit hindi niya ako nakikita.
“Kung gusto mo pa ring makipag-divorce pagkatapos mong maging asawa ulit, hindi kita pipigilan.”
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“Ibig kong sabihin, huwag kang humingi ng divorce dahil hindi mo gusto ang naging bunga ng dalawampung taon na hindi mo lubos na pinapansin.”
Napapikit ako.
“Subukan mong makita siya muna.”
Pagkatapos naming mag-usap, halos dalawampung minuto akong nakaupo sa sasakyan sa labas ng bahay.
Gaya ng dati.
Pero sa pagkakataong iyon, hindi ako nagtatago mula kay Lena.
Iniisip ko siya.
At sa unang pagkakataon, sinubukan kong alalahanin ang huling dalawampung taon mula sa panig niya.
Noong ipinanganak si Noah, dalawang linggo lang akong nakapag-leave.
Bumalik ako sa trabaho.
Si Lena ang naiwan.
Noong tatlong taong gulang si Noah at nagkaroon ng matinding pneumonia, nasa business trip ako.
Tatlong gabi siyang hindi natulog.
Noong nahirapan si Noah sa pagbabasa, si Lena ang nakipag-meeting sa teachers.
Noong naospital ang tatay niya, si Lena ang nag-alaga rito habang inaalagaan din ang anak namin.
Noong namatay ang nanay niya, dalawang araw lang akong nakasama bago kailangan kong bumiyahe ulit.
Sinabi ko noon:
“Sorry, babe. Hindi talaga pwedeng i-cancel.”
Hindi siya nagreklamo.
Iyon pala ang mas nakakatakot.
Pumasok ako sa bahay.
Nasa kusina si Lena.
Naka-sweatpants.
Nakatali ang buhok.
Walang makeup.
Naghuhugas ng pinggan.
At sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, hindi ko tiningnan kung gaano siya nagbago.
Tiningnan ko ang ginagawa niya.
May niluluto para bukas.
May school forms sa mesa.
May laundry basket sa sahig.
May listahan ng bills sa refrigerator.
At nasa tabi ng bag ko ang malinis kong damit para sa biyahe ko kinabukasan.
Ako pala ang aalis.
Siya pa ang naghanda.
“Lena?”
“Hmm?”
“Pwede tayong mag-usap?”
Hindi siya lumingon.
“Kung tungkol sa credit card bill, binayaran ko na.”
“Hindi.”
“Then ano?”
Lumapit ako.
“Masaya ka pa ba sa akin?”
Huminto ang kamay niya.
Dahan-dahan siyang lumingon.
“Ano?”
“Masaya ka pa ba sa marriage natin?”
Hindi siya sumagot.
At iyon ang unang bagay na tunay na nakatakot sa akin.
“Lena?”
Umupo siya.
“Bakit mo tinatanong?”
“Just answer.”
“Hindi ko alam.”
Hindi ko inaasahan iyon.
Akala ko ako lang ang nag-iisip umalis.
“Hindi mo alam?”
Umiling siya.
“Matagal na akong hindi nagtatanong sa sarili ko.”
“Bakit?”
Napatawa siya nang mahina.
Hindi masaya.
“Wala akong oras.”
Parang sinuntok ako.
Umupo ako sa tapat niya.
“May ginawa ba akong—”
“Mark.”
Tumingin siya sa akin.
“Gusto mo ba talaga malaman?”
Tumango ako.
“Pagod na ako.”
Iyon din ang sinasabi niya noon.
Pero ngayon, hindi ko sinabi na pagod din ako.
Hinayaan ko siyang magpatuloy.
“Pagod akong maging taong nakakaalala ng lahat.”
“Anong lahat?”
“Lahat.”
Binilang niya sa daliri.
“Dental appointment ni Noah. Birthday ng mama mo. Insurance renewal. Groceries. School deadline. Laundry. Tubero. Regalo sa Christmas. Gamot mo sa allergy. Bayad sa kuryente. Kung kailan huling nagpa-oil change yung kotse.”
Napatingin ako sa kanya.
“Hindi ko naman hinihinging gawin mo lahat iyon.”
Doon siya tumawa.
At sa tawang iyon, narinig ko kung gaano ako katanga.
“That’s the point, Mark.”
Natahimik ako.
“Kailangan ko pang hingin sa iyo na mapansin.”
Hindi ako makatingin sa kanya.
“Alam mo kung bakit hindi na ako nagme-makeup?”
Umiling ako.
“Dahil kapag may extra twenty minutes ako sa umaga, mas gusto kong matulog.”
“Yung buhok mo?”
Napahawak siya rito.
“Stress.”
“Numinipis dahil sa stress?”
“At hormones. Nagpa-check ako six months ago.”
Napatingin ako agad.
“Six months?”
“Oo.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
Tinitigan niya ako.
“Sinabi ko.”
Nanlamig ako.
“Kailan?”
“Tumawag ako habang nasa Denver ka.”
Unti-unti kong naalala.
May meeting ako noon.
Sinabi niyang may appointment siya.
Sinabi kong tatawag ako mamaya.
Hindi ako tumawag.
“Diyos ko.”
“Wala naman daw delikado.”
sabi niya.
“Pero sinabi ng doctor na kailangan kong matulog nang maayos, bawasan ang stress, alagaan ang sarili ko.”
Napatingin siya sa paligid ng kusina.
“Hindi ko pa nalalaman kung saan isisingit.”
Gusto kong sabihin na tutulungan ko siya.
Pero bigla kong naalala kung ilang beses ko nang sinabi iyon.
So instead, I asked:
“Ano’ng kailangan mo sa akin?”
Nagulat siya.
“Ano?”
“Ano’ng kailangan mo?”
Matagal niya akong tinitigan.
Then she said:
“Partner.”
Isang salita.
Iyon lang.
Hindi flowers.
Hindi vacation.
Hindi gym membership.
Partner.
Nang gabing iyon, hindi ko sinabi sa kanya na ilang oras lang bago iyon ay iniisip kong hiwalayan siya.
Hindi dahil gusto ko pa ring itago.
Kundi dahil ayokong gawing tungkol ulit sa akin ang sandaling iyon.
Pero kinabukasan, sinabi ko.
Lahat.
Na hindi na ako naaakit sa kanya tulad noon.
Na nag-isip ako ng divorce.
Na tinawagan ko si Papa.
Masakit iyon.
Nakita ko sa mukha niya.
Tumayo siya at umalis sa kuwarto.
Hindi ko siya sinundan agad.
Makalipas ang ilang minuto, bumalik siya.
“Gaano katagal?”
“Mga buwan.”
“May iba?”
“Wala.”
“Sigurado?”
“Oo.”
Umupo siya.
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit?”
“Ano?”
“Habang iniisip mong hindi na ako attractive…”
Tumulo ang luha niya.
“…ako naman, ilang taon nang iniisip kung bakit hindi mo na ako hinahawakan.”
Hindi ako makahinga.
“Akala ko may mali sa akin.”
“Lena—”
“Akala ko dahil tumaba ako.”
Lumapit ako.
Pero itinaas niya ang kamay.
“Huwag muna.”
Huminto ako.
“Hindi mo pwedeng magkaroon ng realization ngayon tapos okay na lahat.”
“Alam ko.”
“Hindi mo mababawi yung mga taon.”
“Alam ko.”
“At hindi ako magiging twenty ulit.”
“Hindi ko hinihingi iyon.”
“Good.”
Pinunasan niya ang luha.
“Kasi ayoko rin.”
Iyon ang simula.
Hindi magic.
Hindi isang romantic dinner tapos biglang maayos ang dalawampung taon.
Nag-counseling kami.
At doon ko natuklasan ang bagay na pinakamasakit tanggapin.
Hindi naging unhappy si Lena dahil tumanda siya.
Unti-unti siyang naubos.
At habang nauubos siya, nakatayo ako sa tabi niya at nagtataka kung bakit hindi na siya masayang tingnan.
Kaya nagbago ako ng ginagawa.
Hindi bilang pabor.
Bilang bahagi ko.
Ako na ang humawak sa ilang bills.
Ako na ang nagplano ng grocery.
Ako ang nag-book ng appointments ko.
Kapag may kailangan si Noah, hindi ko na agad sinasabing:
“Ask your mom.”
At noong sumunod na business trip ko, tumanggi ako.
Nagulat ang boss ko.
“Important client ito.”
“I know.”
“Then?”
“Important din yung anniversary ko.”
Hindi gumuho ang kumpanya.
Nakakagulat.
Sa anniversary namin, hindi ko dinala si Lena sa mamahaling restaurant.
Gumawa ako ng grilled cheese.
Naglagay ako ng kandila sa coffee table.
Paglabas niya mula sa kwarto, napahinto siya.
“Ano ito?”
“Reservation natin.”
Napatingin siya sa sandwich.
“Twenty years ago, mas makapal yung cheese.”
“Inflation.”
Napatawa siya.
Maliit lang.
Pero iyon ang unang beses sa matagal na panahon na narinig kong tumawa siya nang ganoon.
At doon ko napagtanto:
Hindi pala nawala ang babaeng pinakasalan ko.
Pagod lang siya.
At hindi rin pala nawala ang lalaking pinakasalan niya.
Pero matagal siyang naging mas abala sa pagiging provider kaysa pagiging asawa.
Makalipas ang isang taon, may family barbecue sa bahay ni Papa.
Nasa porch kami.
Si Lena nasa bakuran kasama si Noah.
Nakatali pa rin ang buhok niya.
May ilang puti na.
Hindi siya pumayat nang malaki.
Hindi siya bumalik sa itsura niya noong twenty.
At habang pinapanood ko siya, tinanong ni Papa:
“Well?”
“Ano?”
“Gusto mo pa rin bang hiwalayan?”
Napangiti ako.
“Hindi.”
“Dahil attractive na ulit siya?”
Tumingin ako kay Lena.
Tumawa siya sa kung anong sinabi ni Noah.
At may kakaiba akong naramdaman.
Yung pamilyar na paghila sa dibdib na naramdaman ko noong college.
Pero hindi pareho.
Mas malalim.
“Actually…”
sabi ko.
“Mas maganda siya ngayon.”
Umikot ang mata ni Papa.
“Huwag kang bolero.”
“Hindi.”
Ngumiti ako.
“Ngayon ko lang siguro ulit siya tinitingnan nang maayos.”
Tumango si Papa.
Iyon lang.
Makalipas ang ilang buwan, habang nag-aayos kami ng lumang cabinet, nakita ni Lena ang wedding album namin.
Binuksan niya.
Nandoon kaming dalawa.
Dalawampung taong gulang.
Payat.
Makapal ang buhok ko.
Mahaba ang buhok niya.
Punong-puno ng pag-asa.
“Ang bata natin.”
sabi niya.
“Oo.”
“Ang gwapo mo pa.”
“Excuse me?”
Tumawa siya.
“Sorry.”
Tiningnan ko ang litrato niya.
“Alam mo, matagal kong gustong bumalik ka sa babaeng ito.”
Nawala ang ngiti niya.
“Then?”
Isinara ko ang album.
“Ayoko na.”
Napakunot ang noo niya.
“Salamat?”
Tumawa ako.
“Hindi. I mean… mahal ko siya. Pero hindi niya pinagdaanan yung pinagdaanan mo.”
Tahimik siya.
“Hindi niya pa pinalaki si Noah.”
“Hindi niya pa ako inalagaan noong naoperahan ako.”
“Hindi niya pa pinagtiisan yung mga taon na lagi akong wala.”
“Hindi niya pa nailibing ang mga magulang niya.”
“Hindi niya pa nalampasan ang lahat ng nalampasan mo.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Maganda siya.”
Tumingin ako sa asawa ko.
“Pero ikaw yung babaeng binuo ng dalawampung taon nating buhay.”
Namasa ang mata niya.
“Okay.”
“Ano?”
“Pwede na.”
“Pwede lang?”
“Huwag mong sirain.”
Napatawa ako.
At tama siya.
Kaya tumahimik ako.
Dalawampung taon akong kasal bago ko naintindihan ang isang simpleng bagay.
Madaling mahalin ang isang tao kapag pareho kayong bata, walang gaanong responsibilidad, at kaya ninyong gawing date ang grilled cheese dahil iyon lang ang problema ninyo.
Ang tunay na pagsubok ay kung marunong ka pa ring tumingin sa kanya kapag dala na ng katawan niya ang lahat ng taong lumipas.
Mga pagbubuntis.
Mga gabing walang tulog.
Pagkawala.
Stress.
Trabaho.
Pag-aalaga.
At mga sakripisyong hindi mo napansin dahil tahimik niyang ginagawa.
Muntik kong hiwalayan ang asawa ko dahil hindi na siya kamukha ng babaeng pinakasalan ko.
Buti na lang tinanong ako ng tatay ko, sa ibang paraan, ng tanong na dapat matagal ko nang tinanong sa sarili ko:
Kung hindi na siya ang babaeng pinakasalan ko—
ako pa ba ang lalaking pinakasalan niya?
At nang maging sapat akong matapang para sagutin iyon nang totoo, hindi na ang tanong ko kung bakit nagbago ang asawa ko.
May you like
KINABUKASAN NG LIBING NI LOLO, DUMATING ANG MGA MAGULANG KONG NANG-IWAN…
